Smartfonların, sosial şəbəkələrin və qısa videoların həyatımızın böyük hissəsini tutduğu dövrdə kitab oxumağın əhəmiyyəti barədə müzakirələr də artır. Maraqlıdır ki, kitab oxuma vərdişi tamamilə yox olmaq əvəzinə yeni formalar qazanır.
Əvvəllər kitab dedikdə əsasən çap olunmuş nəşr nəzərdə tutulurdusa, indi oxucu elektron kitab, audio kitab və mobil tətbiqlər vasitəsilə də ədəbiyyata müraciət edir. Bu dəyişiklik kitabın özündən daha çox, ona çatma üsulunu dəyişib.
Niyə insanlar kitaba qayıdır?
Gündəlik informasiya axını insanın diqqətini daim bir mövzudan digərinə keçirir. Sosial şəbəkələrdə qısa mətnlər və videolar sürətli informasiya almağa imkan versə də, uzunmüddətli diqqətin qorunması üçün fərqli vərdiş lazımdır.
Kitab oxumaq insanı daha uzun müddət eyni mətn üzərində qalmağa məcbur edir. Bədii əsərdə oxucu hadisələri təsəvvür edir, personajların davranışlarını izləyir və müəllifin qurduğu dünyanı öz zehnində formalaşdırır.
Bu baxımdan mütaliə yalnız informasiya almaq vasitəsi deyil, həm də düşünmə prosesidir.
Audio kitablar yeni auditoriya yaradır
Kitab oxumağa vaxt tapa bilməyən insanlar üçün audio kitablar alternativə çevrilib. İnsan yolda, gəzinti zamanı və ya ev işləri görərkən əsəri dinləyə bilir. Bu format xüsusilə uzun mətnləri oxumağa vaxt ayıra bilməyənlər üçün maraqlıdır.
Lakin audio kitab çap kitabının tam əvəzi deyil. Oxuma və dinləmə zamanı diqqətin xarakteri fərqli ola bilər.
Kitab mağazaları niyə yalnız satış yeri deyil?
Müasir kitab mağazalarında təqdimatlar, müzakirələr, müəllif görüşləri və müxtəlif mədəni tədbirlər keçirilir. Belə məkanlar kitabı sadəcə məhsul kimi deyil, sosial və mədəni hadisə kimi təqdim edir.
Kitabxanalar da dəyişir. Ənənəvi kitab fondları ilə yanaşı, elektron resurslar, tədbir zalları və gənclər üçün müxtəlif proqramlar yaradılır.
Azərbaycan üçün hansı imkanlar var?
Azərbaycan ədəbiyyatının rəqəmsal platformalarda daha geniş təqdim edilməsi yerli müəlliflərin yeni oxucu auditoriyasına çıxmasına imkan verə bilər. Xüsusilə klassik ədəbiyyatın elektron və audio formatlarda əlçatan olması gənc nəsil üçün mühüm addımdır.
Mütaliənin gələcəyi, görünür, “kitab, yoxsa telefon?” seçimi olmayacaq. Əsas məsələ insanın informasiyanı necə qəbul etməsi və nə qədər dərin düşünməsidir. Kitab isə bu prosesdə öz formasını dəyişsə də, funksiyasını qoruyur.
