ABŞ Konqresinin hər iki partiyasından olan 22 Nümayəndələr Palatası üzvü Prezident Donald Trampa müraciət edərək Rusiyaya və İrana qarşı sanksiyalar haqqında yeni qanunun tam icrasını tələb edib.
Konqresmenlər hesab edirlər ki, Moskvanın enerji gəlirlərinin məhdudlaşdırılması və sanksiyalardan yayınma mexanizmlərinin aradan qaldırılması Vladimir Putini Ukraynada sülh danışıqlarına məcbur etmək üçün vacibdir.
2026-cı il oktyabrın 15-də göndərilən məktub Trampın özü ilə yanaşı, ABŞ dövlət katibi Marko Rubioya və Xəzinədarlıq naziri Skott Bessentə ünvanlanıb. Təşəbbüsə demokrat konqresmen Cim Kosta rəhbərlik edir.
Məktubda Tramp administrasiyasının Rusiya enerjisi ilə bağlı son qərarları tənqid olunur. Konqresmenlər xüsusilə Rusiya mənşəli dizelin idxalına icazə verən lisenziyanın ləğvini tələb edirlər.
Rusiya dizelinə icazə niyə narazılıq yaradıb?
ABŞ Xəzinədarlıq Departamentinin oktyabrın 9-da qəbul etdiyi 135 nömrəli Ümumi Lisenziya Rusiya mənşəli dizelin idxalına icazə verir. Konqresmenlər bu qərarın Moskvanın enerji gəlirlərini bərpa edə və Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəni maliyyələşdirmək imkanlarını gücləndirə biləcəyini düşünürlər.
Onların fikrincə, Rusiyanın enerji sektoruna tətbiq olunan məhdudiyyətlərin yumşaldılması sanksiya siyasətinin təsirini zəiflədə bilər. Buna görə də məktub müəllifləri administrasiyanı həmin lisenziyanı ləğv etməyə çağırıblar.
“Kölgə donanması” və xarici banklar diqqət mərkəzində
Konqresmenlər Rusiyanın Qərbin məhdudiyyətlərindən yayınmaq üçün istifadə etdiyi mexanizmlərin də hədəfə alınmasını istəyirlər. Bunlara neft daşıyan tankerlərdən ibarət “kölgə donanması”, eləcə də xarici ölkələrdə fəaliyyət göstərən bank filialları daxildir.
Məktubda, xüsusilə, Şanxay və Qırğızıstandakı bank filiallarının fəaliyyəti diqqətə çatdırılır. Konqresmenlərin mövqeyinə görə, bu cür kanallar Rusiyanın beynəlxalq maliyyə əməliyyatlarını davam etdirməsinə və sanksiyaların təsirini azaltmasına kömək edə bilər.
Çin, Hindistan və Türkiyə də risklə üzləşə bilər
Müraciətin əsas istiqamətlərindən biri 2026-cı il Lindsi O. Qrem Rusiya və İrana Qarşı Sanksiyalar Aktının tam tətbiqidir. Sentyabrın 18-də imzalandığı bildirilən qanun administrasiyaya Rusiyadan böyük həcmdə enerji alan və ya sanksiyalardan yayınmağa kömək edən ölkələrə qarşı 100 faizə qədər tarif tətbiq etmək səlahiyyəti verir.
Bu çərçivədə Çin, Hindistan və Türkiyə kimi ölkələr də potensial hədəflər sırasında göstərilir. Belə tariflərin tətbiqi həmin ölkələrin ABŞ ilə ticarətinə ciddi təsir göstərə, eyni zamanda enerji bazarlarında əlavə gərginlik yarada bilər.
Bununla belə, tariflərin konkret hansı ölkələrə və hansı şərtlərlə tətbiq ediləcəyi administrasiyanın qərarlarından asılı olacaq.
18 oktyabr tarixi niyə vacibdir?
Məktub qanunun müddəalarının qüvvəyə minməsi ərəfəsində göndərilib. Konqresmenlər administrasiyanın sanksiyaların icrasını gecikdirməsinin və ya Rusiyaya iqtisadi güzəştlər etməsinin Moskvanın müharibəni davam etdirmək imkanlarını artıra biləcəyini bildirirlər.
Onların fikrincə, Ukraynaya qarşı müharibənin növbəti qış mərhələsi ərəfəsində Rusiyanın enerji gəlirlərinin məhdudlaşdırılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
ABŞ daxilində müzakirə təkcə Rusiyaya qarşı sanksiyaların sərtləşdirilməsi ilə məhdudlaşmır. Məsələ həm də Vaşinqtonun enerji siyasəti, Çin, Hindistan və Türkiyə ilə ticarət münasibətləri, eləcə də Ukrayna müharibəsinin gedişinə iqtisadi təzyiq vasitəsilə təsir göstərmək imkanları ilə bağlıdır.
