ABŞ İrana qarşı hərbi əməliyyatların yeni mərhələsinə keçə bilər. Vaşinqton Tehranla qarşıdurmada iqtisadi təzyiqi artırsa da, hərbi zərbələr variantını da gündəmdə saxlayır.
ABŞ müdafiə naziri Pit Hegseth bildirib ki, Vaşinqton İran ərazisində və Hörmüz boğazının istənilən nöqtəsində hərbi zərbələr endirmək imkanını istisna etmir.
“Əgər kinetik zərbələrdən istifadə etmək lazım gəlsə, bundan istifadə edəcəyik”, – Hegseth deyib.
Onun sözlərinə görə, ABŞ hazırda İrana qarşı iqtisadi təzyiqin daha çox nəticə verdiyini düşünür. Lakin bu, hərbi variantın masadan götürüldüyü anlamına gəlmir.
Hörmüz boğazı niyə bu qədər vacibdir?
Hörmüz boğazı dünyanın ən strateji enerji marşrutlarından biridir. Buna görə ABŞ müdafiə nazirinin məhz bu ərazidə mümkün zərbələrdən danışması Vaşinqton-Tehran qarşıdurmasının yalnız İranın öz ərazisi ilə məhdudlaşmadığını göstərir.
Hegseth bildirib ki, İran ABŞ-ın bu strateji su yoluna nəzarət etdiyini anlayır və İran limanlarına tətbiq edilən dəniz blokadasını yarmaq imkanında deyil.
Bu açıqlama xüsusilə diqqət çəkir, çünki Hörmüz boğazında istənilən ciddi hərbi eskalasiya enerji bazarlarına və dünya neft qiymətlərinə təsir göstərə bilər.
Vaşinqton İrana iqtisadi müharibə də elan edir
Hegsethin açıqlaması ABŞ-ın İrana qarşı yeni genişmiqyaslı sanksiyalar elan etdiyi gün səslənib.
ABŞ maliyyə naziri Skott Bessent yeni tədbirləri “iqtisadi D-Day” adlandırıb. Vaşinqtonun məqsədi İranın maliyyə və kommersiya əlaqələrini daha da zəiflətmək və ölkənin gəlir mənbələrini məhdudlaşdırmaqdır.
Yeni sanksiyalar təxminən 60 fiziki və hüquqi şəxsi, şirkət və gəmini əhatə edir. ABŞ həmçinin İranla biznes əlaqələrini davam etdirən üçüncü ölkələrin də gələcəkdə ikinci dərəcəli sanksiyalarla üzləşə biləcəyinə dair xəbərdarlıq edib.
Beləliklə, Vaşinqtonun Tehran siyasətində iki istiqamət paralel şəkildə davam edir:
İqtisadi təzyiq və sanksiyalar;
Hərbi zərbə imkanının açıq saxlanılması.
İranın qarşısında seçim daralır
Hegseth hesab edir ki, İran ABŞ-ın tətbiq etdiyi təzyiqə uzun müddət tab gətirə bilməz və ölkə iqtisadiyyatı artıq ciddi nəticələrlə üzləşir.
Vaşinqtonun hesablamasına görə, iqtisadi təzyiq Tehranı güzəştlərə məcbur edə bilər. Lakin hərbi variantın açıq saxlanılması göstərir ki, ABŞ administrasiyası diplomatik və iqtisadi təzyiqin nəticə verməyəcəyi ssenariyə də hazırlaşır.
ABŞ-ın yeni sanksiyalarının əsas məqsədlərindən biri İranı qlobal maliyyə sistemindən daha da təcrid etməkdir.
Qarşıdurmanın ən təhlükəli nöqtəsi
Hazırkı vəziyyətdə ən böyük narahatlıq yaradan məqam Hörmüz boğazıdır.
ABŞ burada hərbi güc tətbiq edə biləcəyini açıq şəkildə bildirir. İran isə regionun ən mühüm enerji marşrutlarından birinin yaxınlığında yerləşir.
Bu səbəbdən Hörmüz ətrafında hər hansı hərbi insident yalnız ABŞ və İran arasında qarşıdurma olmayacaq. Enerji bazarları, neft qiymətləri və region ölkələrinin təhlükəsizliyi də bundan təsirlənə bilər.
Vaşinqton hazırda İrana qarşı iqtisadi təzyiqi artırır, lakin Pentaqonun son açıqlaması göstərir ki, hərbi seçim də masadan götürülməyib.
Nadir
