Azərbaycanda təbii qaz hasilatı azalsa da, xaricə qaz ixracı artıb. Bununla yanaşı, Avropa və Türkiyəyə tədarükdə geriləmə qeydə alınıb. Neft hasilatı isə “OPEC+” çərçivəsində müəyyən edilmiş kvotadan aşağı səviyyədə qalıb.
Energetika Nazirliyinin açıqladığı göstəricilər ölkənin neft-qaz sektorunda hasilatın, ixracın və emalın fərqli istiqamətlərdə dəyişdiyini göstərir.
Qaz hasilatı 37,9 milyard kubmetr olub
Energetika Nazirliyinin məlumatına görə, 2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında Azərbaycanda 37,9 milyard kubmetr təbii qaz hasil edilib. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 0,8% azdır. 2025-ci ilin ilk doqquz ayında ölkədə 38,2 milyard kubmetr qaz hasil olunmuşdu.
Hesabat dövründə “Azəri-Çıraq-Günəşli” (AÇG) yataqlar blokunda 10,8 milyard kubmetr qaz hasil edilib. Bu, illik müqayisədə 5,9% artım deməkdir.
“Şahdəniz” yatağında qaz hasilatı 1,4% azalaraq 20,6 milyard kubmetrə düşüb. “Abşeron” yatağında hasilat 1,2 milyard kubmetr səviyyəsində qalıb. SOCAR-ın hasilatı isə 10,2% azalaraq 5,3 milyard kubmetr təşkil edib.
Beləliklə, ümumi hasilatdakı azalmanın əsas səbəblərindən biri “Şahdəniz” və SOCAR üzrə göstəricilərin geriləməsi olub.
Qaz ixracı artıb, Avropaya tədarük azalıb
Bu ilin ilk doqquz ayında Azərbaycan xarici bazarlara 18,4 milyard kubmetr təbii qaz ixrac edib. Bu, ötən ilin müvafiq dövründən 0,5% çoxdur.
Lakin ixrac istiqamətləri üzrə fərqli dinamika müşahidə olunub. Avropaya qaz tədarükü 8,6 milyard kubmetr təşkil edib ki, bu da illik müqayisədə 8,5% azdır. Türkiyəyə ixrac 4,1% azalaraq 7 milyard kubmetrə enib. Bunun 4,2 milyard kubmetri TANAP kəməri vasitəsilə nəql olunub. TANAP-la tədarükdə illik azalma 2,3% təşkil edib.
Gürcüstana qaz ixracı isə təxminən 1,6 milyard kubmetr səviyyəsində qalıb. Bundan əlavə, hesabat dövründə Suriyaya 1,2 milyard kubmetr təbii qaz göndərilib.
Bu rəqəmlər göstərir ki, ümumi ixracda artım olsa da, Azərbaycanın ənənəvi əsas bazarlarından olan Avropa və Türkiyəyə tədarük azalıb.
AÇG və “Şahdəniz”dən 684,5 milyon tona yaxın neft hasil edilib
Energetika Nazirliyinin məlumatına görə, “Azəri-Çıraq-Günəşli” və “Şahdəniz” yataqları istismara veriləndən 2026-cı il oktyabrın 1-dək bu yataqlardan qaz kondensatı ilə birlikdə 684,5 milyon tona yaxın neft və 540 milyard kubmetr qaz hasil olunub.
AÇG-dən 629,5 milyon ton neft və 254,7 milyard kubmetr qaz hasil edilib. “Şahdəniz” yatağından isə 55 milyon tona yaxın kondensat və 285,3 milyard kubmetr qaz əldə olunub. Həmin dövrdə ümumilikdə 682,5 milyon ton neft və 206,4 milyard kubmetr qaz ixrac edilib. Bu göstəricilər hər iki yatağın Azərbaycanın enerji sektorunda uzunmüddətli əhəmiyyətini və xüsusilə qaz hasilatındakı rolunu nümayiş etdirir.
Neft emalı dəyişməyib
2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında Azərbaycanda 4,5 milyon ton neft emal edilib. Energetika Nazirliyinin təqdim etdiyi rəqəmlərə əsasən, bu göstərici ötən ilin eyni dövrünün səviyyəsində qalıb. Ötən il ölkədə ümumilikdə 6,2 milyon ton neft emal edilmişdi. Neft, əsasən, Heydər Əliyev adına Bakı Neft Emalı Zavodunda emal olunur. Müəssisədə hazırda yenidənqurma və modernləşdirmə işləri aparılır.
Azərbaycan “OPEC+” kvotasından geri qalır
Bu ilin yanvar-sentyabr aylarında Azərbaycanda neft və kondensat hasilatı gündəlik orta hesabla 547 min barel, yaxud 73 min ton olub. Bunun 446 min bareli xam neftin, 101 min bareli isə kondensatın payına düşüb.
“OPEC+” razılaşmasına əsasən, 2026-cı ilin sonunadək Azərbaycanın xam neft hasilatı üzrə gündəlik kvotası 551 min barel müəyyən edilib. Lakin bu kvota ilə faktiki xam neft hasilatını birbaşa müqayisə edərkən kondensatı ayrıca nəzərə almaq lazımdır.
Hesabat dövründə xam neft hasilatı gündəlik orta hesabla 446 min barel olduğuna görə, kvotadan təxminən 105 min barel aşağı olub. Bu fərq Azərbaycanın hasilat imkanları, yataqların mövcud vəziyyəti və istehsal səviyyəsi ilə bağlı suallar yaradır.
Ümumilikdə, 2026-cı ilin ilk doqquz ayının göstəriciləri Azərbaycanda qaz hasilatının cüzi azaldığını, ixracın isə zəif artdığını göstərir. Avropaya və Türkiyəyə tədarükün azalması, SOCAR-ın qaz hasilatındakı geriləmə və neft hasilatının kvotadan aşağı qalması enerji sektorunda diqqət tələb edən əsas məqamlar olaraq qalır.
Samir Abdulla
