Daxili monoloq vaxtımızı düzgün təşkil etmək baxımından mühüm praktik funksiyanı yerinə yetirir. O, gündəlik işlərin arasında diqqətimizi cəmləşdirməyə kömək edir.
Qab yuyarkən, açarları axtararkən və ya evi başdan-başa təmizləyərkən hərəkətlərimizi ucadan şərh etmək qəribə görünə bilər. Xüsusilə də otaqda bizdən başqa heç kim yoxdursa. Lakin müasir psixologiya baxımından insanın öz-özü ilə ucadan danışması narahatlıq doğuran hal deyil. Əksinə, bu, fikirləri nizamlamağa və diqqəti qorumağa kömək edən, özünü təşkil etməyin təbii və təsirli üsuludur.
Bu barədə “Blikk” nəşri yazır.
Diqqəti qoruyan zehni dayaq
Gündəlik ev işlərini çox vaxt avtomatik şəkildə yerinə yetiririk. Bu zaman fikrimiz asanlıqla gördüyümüz işdən yayına bilər.
Belə hallarda növbəti addımı ucadan söyləmək etibarlı zehni dayaq rolunu oynayır. Hərəkətlərimizi yalnız düşünməklə kifayətlənməyib onları sözlə ifadə etdikdə — məsələn, “əvvəlcə tozları siləcəyəm, sonra tozsoranla təmizləyəcəyəm” dedikdə — beynimiz əlavə siqnal alır.
Əslində, öz səsimizi aydın təlimata çeviririk. Bu, böyük işləri daha asan başa düşülən mərhələlərə bölməyə imkan verir. Belə yanaşma evi əsaslı şəkildə təmizləyərkən diqqətin yayınmasının qarşısını almağa kömək edir. İnsan əlavə zehni gərginlik yaşamadan otaqlar və əşyalar arasında ardıcıl şəkildə keçid edə bilir.
Özünə dəstək verən dialoq
Öz-özünə danışmaq təkcə məhsuldarlığa deyil, emosional vəziyyətə də təsir göstərir. Burada insanın özü ilə hansı tərzdə danışması mühüm əhəmiyyət daşıyır. “Məndə heç nə alınmır” kimi zəhərli özünütənqid stressi və çarəsizlik hissini daha da gücləndirir. Əksinə, konstruktiv ifadələr vəziyyətə nəzarət hissini bərpa etməyə kömək edir. Məsələn, çətin işə başlamazdan əvvəl özünə “iş çoxdur, amma əvvəlcə ən vacibindən başlayacağam, qalanını sonra edərəm” demək narahatlığı azalda bilər.
Bu cür yanaşma insana qarışıq düşüncələrdən konkret hərəkətlərə daha rahat keçməyə imkan verir.
Hansı hallarda narahat olmaq lazımdır?
İnsanın öz-özü ilə danışması, qarşısına məqsəd qoyması, özünü ruhlandırması və ya lazımi məlumatı xatırlaması üçün bu üsuldan istifadə etməsi psixikanın normal xüsusiyyətlərindən biridir. Bəzi insanlar səssiz düşünməyə üstünlük verir, digərləri isə fikirlərini öz səsləri ilə ifadə etdikdə daha rahat anlayırlar. Bununla belə, məqsədli özünüdialoqla insanın idarə edə bilmədiyi, qorxu yaradan və gündəlik həyatına mane olan yad səsləri eşitməsi arasında fərq var. Belə əlamətlər ortaya çıxarsa, mütəxəssisə müraciət etmək lazımdır.
Digər hallarda isə insan öz səsindən diqqətini toplamaq, daha məhsuldar olmaq və psixoloji rahatlığını qorumaq üçün istifadə edə bilər.
N.Talıblı
