Azərbaycan Respublikasının Əməkdar incəsənət xadimi, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü, Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının professoru, “Birlik” animasiya studiyasının rəhbəri, tanınmış animator-rejissor, rəssam və pedaqoq, Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqının (AKİ) idarə heyətinin üzvü Firəngiz Qurbanova Trend-ə müsahibəsində təşkilatda son dövrlərdə baş verən prosesləri kəskin tənqid edib. O, təşkilat rəhbərliyinə keçirilən seçkilər və yeni üzvlərin qəbulu zamanı pozuntulara yol verildiyini bildirib.
Mayın 26-da keçirilən seçkilərin nəticələrinə əsasən, daha əvvəl AKİ-nin icra katibi vəzifəsində çalışmış Əli İsa Cabbarov təşkilatın yeni sədri seçilib. Seçkilərin nəticələri müəyyən edilmiş qaydada baxılması və təsdiqlənməsi üçün Azərbaycan Ədliyyə Nazirliyinə təqdim olunacaq. Firəngiz Qurbanova təşkilat rəhbərliyinə keçirilən seçkilərin, eləcə də AKİ-yə yeni üzvlərin qəbulu prinsiplərinin qanunsuz olduğunu vurğulayıb.
F. Qurbanovanın sözlərinə görə, Kinematoqrafçılar İttifaqı həmişə uzun illər kinonun inkişafına həsr olunmuş və peşəsində əhəmiyyətli nəticələr əldə etmiş şəxsləri qəbul edən peşəkar birlik olub.
“Kinematoqrafçılar İttifaqı peşəkar rejissorlar birliyidir. Ömür boyu oraya yalnız uzun illər kino sahəsində çalışmış, əhəmiyyətli nəticələr əldə etmiş və həmkarları tərəfindən tövsiyə olunmağa layiq olan insanlar qəbul edilib. Təşkilatın nizamnaməsi mövcuddur və yeni üzvlər yalnız həmin nizamnamənin tələblərinə uyğun şəkildə qəbul edilməlidirlər”, – deyə o vurğulayıb.
Qurbanova mövcud vəziyyətdən danışaraq bildirib ki, bir çox qərarlar bütün kino ictimaiyyətinin deyil, ayrı-ayrı şəxslərin maraqları naminə qəbul edilir.
“Belə bir qurumun rəhbəri məsələsinə gəldikdə isə, o, peşəkar statusu və sahəyə verdiyi töhfələrə görə hamı tərəfindən hörmət edilən bir şəxs olmalıdır. Sədr özləri peşədə avtoritet olan insanlarla dialoq qura bilməlidir. Məncə, peşəkarlıq səviyyəsi bir çox Həmkarlar İttifaqı üzvlərininkindən xeyli aşağı olan bir şəxs onlara effektiv şəkildə rəhbərlik edə bilməz. Bu, təkcə peşəkarlıq deyil, həm də etika məsələsidir”, – deyə rejissor hesab edir.
F. Qurbanovanın sözlərinə görə, məhz AKİ-nin birinci katibi, SSRİ Dövlət mükafatı laureatı, “Şöhrət”, “Şərəf” və “İstiqlal” dövlət ordenlərinin kavaleri, Xalq artisti Şəfiqə Məmmədova İttifaqa rəhbərlik etməli idi.
“Şəfiqə xanım aktiv və yüksək statuslu bir insandır, təkcə kinematoqrafiya üçün deyil, həm də dövlət üçün əhəmiyyətli bir fiqurdur. O, Kino İttifaqı üçün çox böyük işlər görüb. Hətta sədr seçildiyi həmin anda bu vəzifəni özü də tuta bilərdi, lakin ölkə üçün onun əhəmiyyətini və İttifaqa verə biləcəyi faydanı nəzərə alaraq bu postu Xalq artisti Rasim Balayevə güzəştə getmişdi”, – deyə o bildirib.
Qurbanova xatırladıb ki, məhz Şəfiqə Məmmədovanın səyləri nəticəsində İttifaq hazırda yerləşdiyi yeni binanı əldə edib.
“O, həmin binanın ayrılmasına nail olub, maliyyələşmə tapıb, kinematoqrafçıların maraqlarını müdafiə edib. İki İttifaqın mövcud olduğu dövrdə (red. – Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqı və Azərbaycan Respublikası Kinematoqrafçılar İttifaqı, daha sonra AKİ-də birləşdirilib) o, həmişə peşəkar insanlara hörmətlə yanaşıb və kino mühitinin dəstəklənməsi üçün əlindən gələni edib. Sədr statusu ambisiyalara görə yox, sahənin inkişafına real töhfəyə və ictimai nüfuza görə müəyyən olunmalıdır. Şəfiqə Məmmədovanın kinematoqrafiya üçün gördüyü işləri görməzdən gəlmək, sadəcə, yolverilməzdir. O, ona müraciət edən hər kəsə daim kömək edib”, – deyə rejissor vurğulayıb.
Rejissor son seçkiləri qanunsuz və nizamnamə prinsiplərinin pozulması ilə keçirilmiş hesab etdiyini bildirib.
“Konfransda peşəkar kinematoqrafiyaya aidiyyəti olmayan xeyli insan iştirak edirdi. Həqiqi peşəkarlar orada, bəlkə də, 35–40 nəfər idi. Qalanları isə gənclər, yeni başlayanlardır ki, onları kino sahəsinin gələcəyi hesab edirəm, amma hələ peşəkar sayılmırlar”, – o qeyd edib.
Qurbanovanın fikrincə, seçkilər zamanı tam kvorum və İttifaq üzvlərinin iştirakı təmin olunmalı idi.
“Əgər peşəkar icma tam təmsil olunmayıbsa, belə seçkilərin keçirilməsi mümkün deyil. Mən bu seçkiləri bütün mənalarda qanunsuz hesab edirəm. Bundan əlavə, son illərdə İttifaq rəhbərliyinin fəaliyyəti də ciddi şəkildə araşdırılmalıdır. Mənim fikrimcə, bu fəaliyyətin Azərbaycan kinematoqrafiyasına heç bir faydası olmayıb”, – deyə o bildirib.
Qurbanova şəxsi bir nümunə də gətirib. Onun sözlərinə görə, uzun illər kino sahəsində fəaliyyətinə və çoxsaylı tələbələr yetişdirməsinə baxmayaraq, onun yubileyi ilə bağlı heç bir material İttifaqın nəşrlərində yer almayıb.
“Bütün həyatım kinematoqrafiyaya həsr olunub, çoxlu peşəkar tələbələr yetişdirmişəm. Amma yubileyimə dair bir dənə də olsun məqalə dərc edilməyib. Soruşanda isə mənə guya kiməsə həsəd apardığımı dedilər. Bu mənim üçün gülünc səsləndi”, – deyə o bildirib.
Rejissor həmçinin İttifaqa yeni üzvlərin qəbulu məsələsini də qaldırıb. Onun sözlərinə görə, təxminən 100 nəfər İdarə Heyətində müzakirə olunmadan, nizamnamə prosedurları nəzərə alınmadan qəbul edilib.
“Mən İttifaqın İdarə Heyətinin üzvüyəm. Amma bu şəxslərin qəbulu ilə bağlı heç bir iclas keçirilməyib. Onların namizədlikləri müzakirə olunmayıb. Hətta kim tərəfindən tövsiyə edildiyini də bilmirəm. Bunlar peşəkar deyil, yalnız kino sahəsinə yeni başlayan gənclərdir”, – deyə o vurğulayıb.
Rejissor üçün ən ağrılı məsələlərdən biri də İttifaq nəzdində kino məktəbinin bağlanması olub.
“İttifaqın nəzdində kino məktəbi var idi. Bu gün onun məzunları beynəlxalq festivallarda iştirak edir, hətta biri nüfuzlu mükafat da qazanıb. Amma məktəb bağlandı. Bu, gənc kadrların hazırlanmasına ciddi zərbə oldu”, – deyə o qeyd edib.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycanda istedadlı gənc rejissorlar, rəssamlar və animatorlar var, lakin onlara sistemli dəstək və keyfiyyətli təhsil lazımdır.
“Bizdə çox istedadlı gənclər var. Siz təsəvvür edə bilməzsiniz. Amma onları öyrətmək lazımdır. Kadr hazırlığı sistemi hazırda çətin vəziyyətdədir. Mən bütün həyatım boyu tələbələrim üçün mübarizə aparmışam və onlara nə qədər dəstək lazım olduğunu görürəm”, – deyə o bildirib.
Sonda Sonda Firəngiz Qurbanova şəxsi maraqlarından deyil, Azərbaycan kinosunun gələcəyindən narahat olduğundan danışdığını bildirdi.
“Bu nə kin, nə də şəxsi ədavətdir. Mən sadəcə kinematoqrafiya üçün narahatam. Onu peşəkarsızlıqdan təmizləmək, inkişaf etdirmək, gənc müəllifləri dəstəkləmək və bütün həyatını buna həsr etmiş insanlara hörmət göstərmək lazımdır. Mən əminəm ki, kinematoqrafiya ilə həqiqətən bu sənəti sevən və onun gələcəyi üçün çalışan insanlar məşğul olmalıdır», – deyə o vurğulayıb.
Rejissorun fikrincə, etimadın bərpası üçün seçkilərin qanuni əsaslarla keçirilməsi və baş verən proseslərə obyektiv qiymət verilməsi vacibdir.
