Vacib ünvanı, mesajı, şəkli və ya faydalı məsləhəti itirməmək üçün ekran görüntüsü (screenshot) saxlamaq artıq gündəlik vərdişə çevrilib. Lakin bu rahatlığın gözlənilməz mənfi tərəfi ola bilər: telefonda saxladığımız məlumatı bəzən sadəcə diqqətlə baxdığımız məlumatdan daha pis xatırlayırıq.
Bu nəticə smartfonlardan istifadə edilən bir sıra təcrübələr zamanı ortaya çıxıb.
Təcrübələrdə iştirakçılara müxtəlif şəkillər göstərilib. Bəzi görüntülərə sadəcə baxmaq, digərlərini isə ekran görüntüsü alaraq yadda saxlamaq tapşırılıb. Daha sonra mütəxəssislər iştirakçıların gördüklərini nə dərəcədə xatırladığını yoxlayıblar.
Nəticələrdə maraqlı qanunauyğunluq müşahidə edilib. İştirakçılar ekran görüntüsünü aldıqları şəkilləri sadəcə baxdıqları görüntülərlə müqayisədə daha zəif xatırlayıblar. Hətta bəzi hallarda hansı şəkillərin ekran görüntüsünü aldıqlarını belə dəqiq xatırlaya bilməyiblər.
Telefon beynimizin “xarici yaddaşına” çevrilir
Tədqiqatçılar bunun mümkün səbəblərindən birini “koqnitiv boşaltma” ilə izah edirlər. İnsan məlumatın artıq telefonunda saxlandığını və lazım gəldikdə onu asanlıqla yenidən aça biləcəyini bildikdə, həmin informasiyanı diqqətlə yadda saxlamaq ehtiyacı azalır. Başqa sözlə, smartfon müəyyən vəziyyətdə insan beyninin xarici yaddaşı rolunu oynamağa başlayır.
İnsan məlumatın özünü yadda saxlamaq əvəzinə, ona sonradan telefondan qayıda biləcəyini yadda saxlayır.
Təcrübə müəllifləri ekran görüntülərinin yaddaşda yer boşaltmaqla insanın sonrakı tapşırıqları daha effektiv yerinə yetirməsinə kömək edib-etmədiyini də yoxlayıblar. Lakin bu üsulun davamlı üstünlük yaratdığına dair nəticə əldə edilməyib.
Screenshot-dan imtina etmək lazımdırmı?
Mütəxəssislər nəticələrin ekran görüntüsündən istifadəni dayandırmaq üçün əsas olmadığını bildirirlər. Screenshot vacib məlumatları saxlamaq üçün olduqca rahat vasitədir. Problem daha çox məlumatın telefonda saxlanıldıqdan sonra ona heç vaxt qayıdılmaması ilə bağlı ola bilər.
Buna görə vacib məlumatları ekran görüntüsü kimi toplamaqla yanaşı, onları sonradan nəzərdən keçirmək və çeşidləmək faydalıdır. Yəni telefonun yaddaşında yüzlərlə screenshot saxlamaq məlumatı beynimizin də yadda saxladığı anlamına gəlmir.
Nadir
