Bakıda ata evində qeydiyyatda olan, lakin ailəsi ilə başqa ünvanda yaşayan şəxsləri bir sual düşündürür: yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxmaq gələcəkdə valideynlərinin əmlakına vərəsəlik hüququna təsir edirmi?
Azpost.info-nun “Vəkil bürosu” layihəsində bu suala aydınlıq gətiririk.
Azərbaycan qanunvericiliyinə görə, yaşayış yeri üzrə qeydiyyatla mülkiyyət və vərəsəlik hüquqları fərqli hüquqi anlayışlardır. Buna görə də şəxsin ata evindən qeydiyyatdan çıxması, bir qayda olaraq, həmin evlə bağlı gələcək vərəsəlik hüququnu öz-özlüyündə aradan qaldırmır.
Qeydiyyatdan çıxmaq miras hüququnu itirmək deməkdirmi?
“Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Qanuna əsasən, qeydiyyatın məqsədi şəxslərin yaşayış yeri üzrə dövlət uçotuna alınmasıdır. Qeydiyyatda olmaq öz-özlüyündə mənzilə mülkiyyət hüququ yaratmadığı kimi, qeydiyyatdan çıxmaq da avtomatik olaraq vərəsəlik hüququnun itirilməsi demək deyil.
Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 1159-cu maddəsinə əsasən, övladlar qanun üzrə birinci növbəli vərəsələr sırasına daxildirlər. Bu səbəbdən valideynin vəfatından sonra mirasın bölüşdürülməsi zamanı övladın başqa ünvanda qeydiyyatda olması, bir qayda olaraq, onun qanuni vərəsə statusunu aradan qaldırmır.
Ata evinin sənədləri niyə vacibdir?
Burada əsas məqamlardan biri mənzilin hüquqi statusudur.
Əgər ev atanızın xüsusi mülkiyyətindədirsə və bu, daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışla təsdiqlənirsə, qeydiyyatdan çıxmaq həmin əmlaka gələcək vərəsəlik hüququnu öz-özlüyündə ləğv etmir.
Lakin mənzil özəlləşdirilməyibsə və dövlət mənzil fonduna aiddirsə, vəziyyət fərqli ola bilər. Belə hallarda mənzildən istifadə hüququ, qeydiyyat və özəlləşdirmə şərtləri ayrıca qiymətləndirilməlidir. Qeydiyyatdan çıxmaq bəzi hallarda mənzildən istifadə ilə bağlı hüquqlara təsir göstərə bilər.
Ata evi başqa şəxsə vəsiyyət edə bilərmi?
Əmlakın sahibi sağlığında qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq əmlakını vəsiyyət edə, sata və ya bağışlaya bilər.
Bununla belə, vəsiyyətnamənin olması bütün hallarda digər vərəsələrin hüquqlarının tamamilə aradan qalxması demək deyil. Qanunla müəyyən edilmiş məcburi pay hüququ kimi istisnalar mövcud ola bilər.
Əmlakın sağlığında satılması və ya bağışlanması da gələcək mirasın tərkibinə təsir edir. Buna görə hər bir vəziyyət əmlakın sənədləri və aparılmış hüquqi əməliyyatlar əsasında qiymətləndirilməlidir.
Ata evindən qeydiyyatdan çıxmaqla vərəsəlik hüququnu itirmək eyni şey deyil. Əgər ev valideynin xüsusi mülkiyyətindədirsə, övladın başqa ünvanda qeydiyyata düşməsi onun qanun üzrə vərəsə statusunu, bir qayda olaraq, aradan qaldırmır.
Bununla belə, mənzilin özəlləşdirilməməsi, istifadə hüququnun xüsusiyyətləri, vəsiyyətnamə və digər hüquqi hallar nəticəni dəyişə bilər. Qeydiyyatdan çıxmazdan əvvəl mənzilin hüquqi statusunu və sənədlərini yoxlamaq məqsədəuyğundur.
