Gecə yatağa uzananda gün ərzində heç yada düşməyən məsələlər birdən-birə insanın ağlına gəlir. Gün ərzində təxirə salınan qərarlar, keçmişdə baş vermiş hadisələr, sabah görüləcək işlər və hətta illər əvvəl deyilmiş bir cümlə gecə saatlarında insanı düşündürə bilər.
Bəs niyə bu, xüsusilə gecə baş verir?
Bunun əsas səbəblərindən biri gün ərzində beynin çoxlu informasiya ilə məşğul olmasıdır. İnsan işləyərkən, danışarkən, telefonla məşğul olarkən və müxtəlif işlər görərkən diqqətini bir məsələdən digərinə yönəldir.
Gecə isə xarici stimullar azalır.
Səssizlik beynə “boşluq” yaradır
Yataqda telefon, televizor və digər məşğuliyyətlərdən uzaqlaşanda ətraf sakitləşir. Beynin diqqətini yayındıran amillər azalır.
Bu zaman insan gün ərzində həll olunmamış məsələlər haqqında düşünməyə başlayır.
Əslində problem gecə yaranmır. Sadəcə gün ərzində diqqətdən kənarda qalan düşüncələr üçün gecə daha çox vaxt yaranır.
Niyə keçmiş hadisələr yada düşür?
İnsan beyni yaddaşları mexaniki şəkildə saxlamır. Gün ərzində əldə olunan yeni məlumatlar əvvəlki təcrübələrlə əlaqələndirilir.
Sakitlik yarananda müxtəlif xatirələrin bir-birini “tətikləməsi” mümkündür. Buna görə illər əvvəl baş vermiş hadisənin və ya uşaqlıqdan qalan bir xatirənin qəfil yada düşməsi təəccüblü deyil.
Bəzən bir musiqi, qoxu, söz və ya gün ərzində gördüyümüz adi bir görüntü də həmin xatirənin gecə yenidən ortaya çıxmasına səbəb ola bilər.
Bəs niyə problemlər gecə daha böyük görünür?
Gecələr insanın yorğun olması da düşüncələrə təsir edə bilər. Gün ərzində diqqəti başqa məsələlərə yönəltmək mümkün olduğu halda, yataqda insan öz fikirləri ilə tək qalır.
Nəticədə kiçik bir problem beynimizdə daha böyük görünə bilər.
Məsələn, səhər “bunu sabah həll edərəm” dediyimiz məsələ gecə saat 02:00-da sanki dünyanın ən böyük problemi kimi görünə bilər.
Yuxuya getmək üçün nə etmək olar?
Yatmazdan əvvəl telefon və sosial şəbəkələrdən istifadəni azaltmaq, gün ərzində görüləcək işləri əvvəlcədən planlaşdırmaq və narahat edən məsələləri kağıza yazmaq bəzi insanlara kömək edə bilər.
Əgər beyninizdə çoxlu fikir dolaşırsa, onları yazmaq həmin düşüncələri sistemləşdirməyə imkan verir.
Əsas məsələ isə yatağı uzun-uzadı düşünmək üçün deyil, yuxu üçün istifadə etməkdir.
Gecə düşüncələrin artması öz-özlüyündə qeyri-adi hal deyil. İnsan sakitliyə keçəndə beynin gün ərzində toplanmış məlumatları yenidən nəzərdən keçirməsi təbii prosesdir.
Bəzən gecə bizi düşündürən problemlər səhər oyananda o qədər də böyük görünmür. Çünki gecə dəyişən dünya deyil sadəcə beynimizin həmin dünyaya baxışıdır.
