Hər görüşə, işə və ya tədbirə gecikən insan haqqında ilk düşüncəmiz adətən eyni olur: məsuliyyətsizdir.
Lakin psixologiya baxımından gecikmənin səbəbləri daha mürəkkəb ola bilər. Bəzi insanlar vaxtı düzgün qiymətləndirə bilmir, digərləri isə işlərini planlaşdırarkən real olmayan hesablamalar aparırlar.
“5 dəqiqəyə hazır olaram” düşüncəsi
Gecikən insanların ən çox etdiyi səhvlərdən biri bir işin nə qədər vaxt aparacağını düzgün hesablaya bilməməkdir.
Məsələn, insan evdən çıxmağa 10 dəqiqə qaldığını düşünür. Amma geyinmək, çantanı hazırlamaq, liftə düşmək, avtomobilə getmək və yola çıxmaq üçün əslində 20 dəqiqə lazım olur.
İnsanlar yolda keçən vaxtı da səhv hesablayır
Bir çox insan yalnız yolun özünü hesablayır. Halbuki avtomobili saxlamaq, dayanacağa getmək, lift gözləmək və ya binaya daxil olmaq da vaxt aparır.
Buna görə “evdən işə 20 dəqiqəyə gedirəm” hesablaması realda 30-35 dəqiqə ola bilər.
Bəzən gecikmək vərdişə çevrilir
Əgər insan dəfələrlə gecikir və bunun ciddi nəticəsi ilə qarşılaşmırsa, beyin bu davranışı adi qəbul edə bilər.
Belə vəziyyətdə problemi həll etməyin ən sadə yollarından biri görüş vaxtını deyil, evdən çıxış vaxtını əsas götürməkdir.
Məsələn, görüş saat 10:00-dadırsa, “10:00-da orada olmalıyam” düşüncəsi əvəzinə “9:20-də evdən çıxmalıyam” planı daha effektivdir.
Gecikən insanlar bəzən optimist olur
Vaxt planlamasında həddindən artıq optimizm də rol oynaya bilər. İnsan hər şeyi ideal şəraitdə hesablayır: yol boş olacaq, lift dərhal gələcək, avtomobil rahat park ediləcək.
Reallıq isə fərqlidir.
Kiçik bir dəyişiklik böyük fərq yarada bilər
Gecikmə problemi yaşayan insan bir həftə ərzində gördüyü işlərin real müddətini ölçə bilər. Məsələn, səhər hazırlaşmağa, yola və avtomobili park etməyə neçə dəqiqə sərf etdiyini qeyd etmək daha real plan qurmağa imkan verir.
Nəticə: Daim gecikmək həmişə “tənbəllik” və ya “hörmətsizlik” demək deyil. Bəzən bu, vaxtı düzgün qiymətləndirməmək və planlaşdırma vərdişinin zəif olması ilə bağlıdır. Əsas məsələ problemin fərqinə varmaq və vaxt hesablamasını reallığa uyğunlaşdırmaqdır.
