Qazlı şirin içkilər, idman içkiləri və meyvə şirələri uşaqların gündəlik qida rasionunda getdikcə daha çox yer alır. Lakin genişmiqyaslı araşdırma göstərib ki, bu içkilərin uşaqlıq dövründə müntəzəm istehlakı yetkin yaşlarda hipertoniya riskinin artması ilə əlaqəlidir.
Bu barədə Circulation nəşrinə istinadən Ynet məlumat yayıb.
Meyvənin özü eyni risk yaratmır
Araşdırmada bütöv meyvələrin istehlakı ilə yüksək qan təzyiqi arasında belə bir əlaqə aşkar edilməyib. Tədqiqatda 25 749 nəfər iştirak edib. Alimlər uşaqlıq və yetkinlik dövründə müxtəlif mənbələrdən alınan fruktozanın miqdarı ilə hipertoniya riski arasındakı əlaqəni qiymətləndiriblər.
Tədqiqatçılar ehtimal edirlər ki, şirin içkilər, meyvə şirələri və bütöv meyvələr tərkiblərindəki şəkərlərin quruluşu və xüsusiyyətləri fərqli olduğuna görə qan təzyiqinə müxtəlif cür təsir göstərə bilər.
İştirakçılar iki mərhələdə — 1996 və 2004-cü illərdə seçilib. Tədqiqatın əvvəlində onların orta yaşı 12 olub, iştirakçıların 55 faizini qızlar təşkil edib. Müşahidələr 2021-ci ilədək davam edib. Həmin vaxt iştirakçıların orta yaşı 36-ya çatıb.
İştirakçılar hər bir-dörd ildən bir qidalanmaları, həyat tərzləri və sağlamlıq vəziyyətləri barədə sorğuları cavablandırıblar.
Alimlər şirin içkilərin, meyvə şirələrinin, bütöv meyvələrin istehlakını və ümumi fruktoza qəbulunu ayrıca qiymətləndiriblər. Müşahidə müddətində 1625 nəfərdə, yəni iştirakçıların 6,3 faizində hipertoniya aşkarlanıb.
Gündə iki şirin içki içənlərdə risk 52 faiz yüksək olub
Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, hipertoniya ehtimalı əsasən fruktozanın ümumi miqdarından deyil, onun hansı mənbədən alınmasından asılıdır. Qidalanmada bu şəkərin ümumi payı ilə qan təzyiqinin yüksəlməsi arasında aydın əlaqə tapılmayıb. Lakin ayrı-ayrı məhsullar təhlil edildikdə nəzərəçarpan fərqlər üzə çıxıb.
Araşdırmada bir porsiya şirin içki təxminən 355 millilitrlik banka və ya stəkan hesab edilib.
Gündə ən azı iki porsiya belə içki qəbul edən insanlarda hipertoniya riski həftədə üç dəfədən az şirin içki içənlərlə müqayisədə 52 faiz yüksək olub.
Hər gün əlavə bir porsiya qazlı şirin içki istehlakı hipertoniya riskinin 23 faiz, idman içkisi istehlakı isə 36 faiz artması ilə əlaqələndirilib.
Meyvə şirələri də risk yarada bilər
Meyvə şirələrinin çox miqdarda içilməsi də yüksək qan təzyiqi riski ilə əlaqəli olub.
Gündə ən azı 1,5 porsiya meyvə şirəsi — hər porsiya təxminən 237 millilitr — içən iştirakçılarda hipertoniya riski həftədə bir porsiyadan az şirə qəbul edənlərlə müqayisədə 35 faiz yüksək olub.
Hər gün portağal şirəsi içənlərdə riskin 20 faiz artdığı müəyyən edilib. Alma və digər meyvə şirələri üçün isə belə bir əlaqə aşkarlanmayıb.
Şirə əvəzinə bütöv meyvə yemək riski azalda bilər
Şirələrdən fərqli olaraq, bütöv meyvələrin istehlakı hipertoniya riskinin artması ilə əlaqələndirilməyib.
Alimlərin hesablamalarına görə, şirin içkiləri və ya meyvə şirələrini başqa məhsullarla əvəz etmək riskin azalmasına kömək edə bilər:
Şirin içki və ya şirə əvəzinə bütöv meyvə yemək — riskin 22 faiz azalması ilə əlaqələndirilib.
Süd içmək — riskin 13 faiz azalması ilə əlaqələndirilib.
Su içmək — riskin 9 faiz azalması ilə əlaqələndirilib.
Gündəlik bir porsiya meyvə şirəsini bütöv meyvə ilə əvəz etmək — hipertoniya riskinin 19 faiz azalması ilə əlaqəli olub.
Araşdırmanın müəllifləri vurğulayırlar ki, nəticələr eksperimentə deyil, statistik modellərə əsaslanır. Tədqiqatın aparıcı müəllifi Vasanti Malikin sözlərinə görə, uşaqlıq dövründə formalaşan qidalanma vərdişləri uzunmüddətli sağlamlığa təsir göstərir.
Gənclər arasında hipertoniya hallarının artdığı bir vaxtda düzgün olmayan qidalanma, siqaret çəkmə və fiziki aktivliyin azlığı kimi risk amillərinin azaldılması vacibdir.
Malik şirin içkilərin məhdudlaşdırılmasını, meyvə şirələrinin ölçülü miqdarda qəbul edilməsini və bütöv meyvələrə üstünlük verilməsini tövsiyə edir.
