Çox vaxt uşaq tərbiyəsində əsas yükün ananın üzərinə düşdüyü hesab edilsə də, müasir psixoterapevtik araşdırmalar atanın rolunun əvəzedilməz olduğunu sübut edir. Atanın varlığı və ya yoxluğu insanın gələcəkdə cəmiyyətdə özünü necə təqdim etməsindən tutmuş, şəxsi münasibətlərinə qədər hər şeyə təsir edir.
Ata — Dünyaya açılan qapıdır
Psixoterapevtlər izah edir ki, ana uşaq üçün təhlükəsizlik və emosional limandırsa, ata onu xarici dünya ilə tanış edən, “sərhədləri” öyrədən fiqurdur. Atanın əsas funksiyası uşağı anadan ayıraraq ona müstəqilliyi və özünü müdafiə etməyi aşılamaqdır.
Atanın təsiri ilə formalaşan 3 mühüm amil:
-
Özgüvən və Liderlik: Atasından dəstək və təqdir görən uşaqlar gələcəkdə iş həyatında daha qətiyyətli olurlar. Ata fiquru insanın öz qərarlarına inamını və risk götürmə bacarığını formalaşdırır.
-
Sosial Sərhədlər: “Yox” deməyi və qaydalara tabe olmağı uşaq ilk növbədə ata ilə ünsiyyətdə öyrənir. Bu, gələcəkdə şəxsiyyətlərarası münasibətlərdə sağlam sərhədlərin qorunmasına kömək edir.
-
Tərəfdaş Seçimi: Atanın qız övladı ilə rəftarı onun gələcəkdə həyat yoldaşı seçimində əsas model rolunu oynayır. Oğlan uşaqları üçün isə ata, bir kişinin çətinliklər qarşısında necə davranmalı olduğunun canlı nümunəsidir.
“Ata çatışmazlığı” hansı fəsadlara yol açır?
Ekspertlərin fikrincə, atanın emosional olaraq uşaqdan uzaq olması və ya ailədə fiziki yoxluğu gələcəkdə həmin şəxsdə daimi “təhlükə hissi”, qərar verməkdə çətinlik və münasibətlərdə asılılıq yarada bilər. Psixoloji travmaların böyük bir hissəsi məhz “yarımçıq ata modeli” ilə bağlıdır.
Sağlam gələcək üçün birgə məsuliyyət
Uşağın psixoloji sağlamlığı üçün atanın sadəcə “maddi təminatçı” olması kifayət deyil. Onun övladın oyunlarında iştirak etməsi, suallarına cavab verməsi və emosional olaraq orada olması insanın ömür boyu daşıyacağı “psixoloji zirehini” formalaşdırır.
