Qlobal maliyyə bazarlarında son aylarda baş verən dəyişikliklər investorların seçimlərini yenidən nəzərdən keçirməsinə səbəb olub. ABŞ dollarının möhkəmlənməsi, qızılın qiymətində müşahidə olunan eniş və bankların manat əmanətləri üzrə təklif etdiyi yüksək faizlər “Pulumu hara yatırım?” sualını yenidən aktuallaşdırıb.
2026-cı ilin ikinci yarısında riskləri minimuma endirmək və vəsaitini qorumaq istəyənlər üçün əvvəlki illərlə müqayisədə fərqli mənzərə formalaşıb. Maliyyə ekspertlərinin fikrincə, hazırda ən yüksək nominal gəlirlilik milli valyutada olan depozitlərdə müşahidə olunur. Bununla belə, qızıl və dollar da investisiya portfelində müəyyən rol oynamaqda davam edir.
Dollar: Təhlükəsiz liman, amma yüksək qazanc vəd etmir
Azərbaycanda dollar uzun illər əmanətlərin devalvasiya riskindən qorunması üçün əsas vasitələrdən biri hesab olunub. Lakin hazırkı iqtisadi şəraitdə onun gəlirliliyi xeyli aşağıdır. Hazırda ABŞ dollarının rəsmi məzənnəsi 1,70 manat səviyyəsində sabit qalır və Azərbaycan Mərkəzi Bankının böyük valyuta ehtiyatları manatın mövqeyini dəstəkləyən əsas amillərdən sayılır. Banklarda dollar depozitləri üzrə illik faiz dərəcələri əsasən 0,1 faizdən 5 faizə qədər dəyişir. Ən yüksək təkliflər bir neçə bank tərəfindən təqdim olunsa da, bu gəlirlilik manat depozitləri ilə müqayisədə xeyli aşağıdır.
Ekspertlər hesab edirlər ki, ilin sonuna qədər manatın ciddi devalvasiya riski görünmür. Buna görə də dollar daha çox vəsaitini qısamüddətli valyuta risklərindən qorumaq istəyən investorlar üçün münasib seçim hesab edilir.
Qızıl: Böyük yüksəlişdən sonra eniş mərhələsi
İlin əvvəlində tarixi rekordlar qıran qızıl hazırda güclü dollar və yüksək faiz dərəcələrinin təsiri altında dəyər itirir. Beynəlxalq birjalarda bir troya unsiyasının qiyməti son aylarda 4 min dolların altına düşüb və cari rübdə təxminən 14 faiz ucuzlaşıb. Azərbaycanda isə bazarda 585 əyar qızılın qramı təxminən 165–210 manat, 750 əyar (18K) qızıl isə 190–238 manat arasında satılır. Analitiklər hesab edirlər ki, ABŞ-da faiz dərəcələrinin yüksək qalması yaxın aylarda qızılın qiymətinə təzyiq göstərməkdə davam edəcək.
Bununla yanaşı, uzunmüddətli proqnozlar daha nikbindir. Bir sıra beynəlxalq maliyyə institutları hesab edir ki, qızıl gələcək illərdə yenidən bahalaşa bilər. Lakin qısamüddətli dövrdə bu aktiv yüksək risk və qiymət dalğalanması ilə seçilir.
Manat depoziti: Hazırda ən gəlirli seçim
Hazırkı bazar şəraitində ən yüksək gəlirlilik milli valyutada olan bank əmanətlərində müşahidə olunur.
Azərbaycan banklarında bir illik manat depozitləri üzrə illik faiz dərəcələri 11,25–12 faiz arasında dəyişir. Bu, həm dollar depozitləri, həm də hazırda eniş trendində olan qızılla müqayisədə daha yüksək gəlirlilik deməkdir. Manat depozitlərinin digər üstünlüyü dövlət zəmanətidir. Mövcud qaydalara əsasən, müəyyən şərtlərə cavab verən və 100 min manata qədər olan əmanətlər tam sığortalanır.
Bundan əlavə, əgər əmanət 18 ay və daha uzun müddətə yerləşdirilərsə, əldə olunan faiz gəlirləri vergidən azad edilir. Bu da real gəlirliliyi daha da artırır.
Hansı investisiya daha sərfəlidir?
Hazırkı mənzərəni müqayisə etdikdə belə nəticə alınır:
| İnvestisiya aləti | Gəlirlilik | Risk |
|---|---|---|
| Manat depoziti | 11,25–12% | Çox aşağı |
| Dollar | 0,1–5% | Aşağı |
| Qızıl | Hazırda eniş trendində | Yüksək |
Bu göstəricilər qısamüddətli dövr üçün manat depozitini daha sərfəli seçimə çevirir.
Ekspertlər nə tövsiyə edir?
Maliyyə məsləhətçiləri bütün vəsaiti yalnız bir aktivdə saxlamağı düzgün hesab etmirlər. Risklərin bölüşdürülməsi investisiya strategiyasının əsas prinsiplərindən biridir. Onların fikrincə, 2026-cı ilin sonuna qədər vəsaitini qorumaq və eyni zamanda gəlir əldə etmək istəyən investorlar üçün şaxələndirilmiş portfel daha məqsədəuyğundur.
Tövsiyə olunan model belə görünür:
60 faiz – manat depoziti
20 faiz – qızıl
20 faiz – ABŞ dolları
Bu yanaşma həm sabit gəlir əldə etməyə, həm də mümkün bazar dəyişikliklərinə qarşı maliyyə təhlükəsizliyini qorumağa imkan verir.
2026-cı ilin ikinci yarısında maliyyə bazarlarında vəziyyət əvvəlki illərlə müqayisədə dəyişib. Dollar sabitliyini qorusa da yüksək gəlir vəd etmir, qızıl isə qısamüddətli dalğalanma mərhələsindədir. Ən yüksək və nisbətən risksiz gəlirlilik isə hazırda manat depozitlərində müşahidə olunur.
Bununla belə, maliyyə ekspertləri tək bir investisiya alətinə güvənməyi məsləhət görmürlər. Vəsaitin müxtəlif aktivlər arasında bölüşdürülməsi həm gəliri artırır, həm də bazardakı mümkün risklərin təsirini minimuma endirir. Bu səbəbdən 2026-cı ilin ikinci yarısı üçün ən rasional strategiya sabit gəlirlilik və diversifikasiyanı birləşdirən investisiya portfeli hesab olunur.
Samir Abdulla
