Beynəlxalq alimlər qrupu tarixdə ilk dəfə olaraq qədim insanların DNT-sini mağara divarlarından ayırmağa nail olub. Bu mühüm kəşf min illər əvvəl mağara rəsmlərini kimin çəkdiyini və həmin divarlara toxunan insanların kimliyini müəyyənləşdirməyə kömək edə bilər.
Azpost.info xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələri Nature Communications jurnalında First Art layihəsi çərçivəsində dərc olunub.
11 mağaradan 120 nümunə götürüldü
Tədqiqatçılar İspaniya və Portuqaliyada yerləşən 11 mağaranın divarlarından götürülmüş 120 nümunəni analiz ediblər.
Nümunələr həm qayaüstü rəsmlərin olduğu hissələrdən, həm də müqayisə məqsədilə şəkillərin olmadığı “təmiz zonalar” adlandırılan sahələrdən toplanıb.
Araşdırma zamanı beş nümunədə insan DNT-si aşkar edilib.
İki halda genetik material demək olar ki, tam şəkildə qorunub. Alimlərin fikrincə, bu DNT qədim insanların mağara rəsmlərini çəkərkən divarlarda qalan tər, tüpürcək və ya digər bioloji izlər hesabına günümüzə qədər gəlib çatıb.
Digər üç nümunədə isə insan DNT-si heyvanlara aid genetik materialla qarışıq vəziyyətdə aşkar olunub.
Ən maraqlı nəticə alimləri təəccübləndirdi
Araşdırmanın ən gözlənilməz nəticələrindən biri insan DNT-si tapılan beş nümunədən dördünün məhz rəsmlərin olmadığı divar hissələrindən götürülməsi olub.
Bununla yanaşı, alimlər qədim rəssamların oxra boyasını çəkmək üçün istifadə etdiyi ehtimal olunan sümük borudan insan DNT-si əldə edə bilməyiblər.
Qədim ovçu-toplayıcının izi tapıldı
Ən mühüm tapıntılardan biri Kovaron mağarasında aşkar edilib.
Kalsit təbəqəsi ilə örtülmüş nümunənin analizi nəticəsində İberiya yarımadasında yaşamış qədim Qərbi ovçu-toplayıcı insanlara məxsus genetik profil müəyyənləşdirilib.
Bu nəticə göstərir ki, qədim qayaüstü rəsmlərlə əlaqəli insanların DNT-sini birbaşa mağara divarlarından öyrənmək mümkündür.
Yeni texnologiya qədim insanların sirrlərini açacaq
Alimlər bildirirlər ki, mağara divarlarında DNT-nin min illərlə qorunub saxlanılması temperatur, rütubət, süxurların tərkibi və digər təbii amillərdən asılıdır.
Bununla belə, yeni metod gələcəkdə əvvəllər cavablandırılması mümkün olmayan suallara aydınlıq gətirə bilər.
Məsələn, mağaralarda iz qoyan insanların kişi və ya qadın olduğu, hansı qədim insan qruplarına mənsub olduqları, eləcə də onların mağaraların dərinliklərinə qədər nə qədər irəlilədikləri müəyyən edilə bilər.
Paleogenetik Mattias Meyer bildirib ki, bu araşdırma hələ başlanğıcdır. Gələcəkdə alimlər daha çox arxeoloji abidəni, müxtəlif qayaüstü incəsənət nümunələrini və onların yaradılma texnikalarını araşdırmağı planlaşdırırlar. Xüsusilə qədim genetik materialın yaxşı qorunma ehtimalı olan məkanlara üstünlük veriləcək.
Mütəxəssislərin fikrincə, bu texnologiya gələcəkdə qədim insanların həyat tərzi, miqrasiyası və incəsənət tarixinin indiyədək naməlum qalan səhifələrinin öyrənilməsində mühüm rol oynaya bilər.
