Bengal körfəzində yerləşən Şimali Sentinel adası planetin ən əlçatmaz və sirli məkanlarından biridir. Hindistana məxsus Andaman adaları arxipelaqına daxil olan bu kiçik ada təxminən 59 kvadrat kilometr ərazini əhatə edir.
Adada nə təbii liman, nə müasir sivilizasiyanın izləri, nə də xarici dünya ilə əlaqə var. Burada yaşayan sentinellər min illərdir demək olar ki, tam təcrid olunmuş vəziyyətdə yaşayır və yad insanları adaya buraxmırlar.
Adanın əhalisinin dəqiq sayı məlum deyil. Alimlər burada bir neçə on nəfərdən 150 nəfərə qədər insanın yaşaya biləcəyini düşünür.
Bu barədə HGY məlumat yayıb.
Sanki zaman burada dayanıb
Sentinellər haqqında çox az məlumat var. Onlar ovçuluq və yığıcılıqla məşğul olurlar.
Vəhşi donuz, tısbağa, bal və meşə meyvələri onların əsas qida mənbələrindəndir.
Texnoloji imkanları məhdud olsa da, sentinellərin ətraf mühitə uyğunlaşmaq bacarığı diqqət çəkir. Məsələn, adanın sahillərində qəzaya uğramış gəmilərin qalıqlarından çıxan metallardan ox və nizə ucluqları hazırlayırlar.
Bu xalqın adada nə vaxt məskunlaşdığı isə hələ də dəqiq məlum deyil.
Alimlər adada arxeoloji qazıntılar aparmayıblar. Bunun əsas səbəbi sentinellərin kövrək və təcrid olunmuş mədəniyyətinə müdaxilə etməkdən çəkinmələridir.
Andaman adalarının digər yerli xalqları üzərində aparılan genetik araşdırmalar isə sentinellərin əcdadlarının bölgədə on minlərlə il əvvəl məskunlaşmış ola biləcəyini göstərir.
Xarici dünya ilə görüşlər faciə ilə nəticələnib
Sentinellərlə əlaqə yaratmaq cəhdlərinin tarixi olduqca faciəlidir.
1880-ci ildə britaniyalı müstəmləkə ekspedisiyası Moris Vidal Portmanın rəhbərliyi ilə adaya gəlib. Ekspedisiya bir cütlüyü və onların uşaqlarını oğurlayıb.
Yetkinlər qısa müddət sonra immunitetlərinin olmadığı xəstəliklərdən ölüblər. Sağ qalan uşaqlar isə sonradan adaya qaytarılıb.
XX əsrin ortalarında Hindistan tədqiqatçıları da ada sakinləri ilə əlaqə yaratmağa çalışıblar. Sahildə kokos və metal əşyalar qoyulub.
Lakin bu cəhdlər əslində heç vaxt normal dialoqa çevrilməyib. Tədqiqatçılar bəzən boş daxmalara daxil olur, ada sakinləri isə meşədə gizlənirdilər.
1990-cı illərə doğru əlaqə yaratmaq cəhdləri daha ehtiyatlı xarakter alsa da, davamlı münasibət qurmaq mümkün olmayıb.
Nəhayət, Hindistan adaya ekspedisiyaları tamamilə dayandırıb.
Niyə adaya getmək qadağandır?
Şimali Sentinelə yaxınlaşmağın qadağan edilməsinin əsas səbəbi yalnız sentinellərin yad insanlara düşmən münasibəti deyil.
Əsas təhlükə xəstəliklərdir.
Min illərdir təcrid olunmuş vəziyyətdə yaşayan bu insanların immun sistemi müasir insanların gündəlik qarşılaşdığı bir çox virus və bakteriyalara qarşı müdafiəsiz ola bilər.
Adi qrip və ya soyuqdəymə belə ada əhalisi üçün ağır nəticələrə səbəb ola bilər.
Bu səbəbdən adaya kənardan hər hansı müdaxilə sentinellərin həyatı üçün ciddi təhlükə yarada bilər.
2018-ci ildə baş verən hadisə
Bunun ən məşhur nümunələrindən biri 2018-ci ildə baş verib.
26 yaşlı amerikalı missioner Con Allen Çau qanunsuz şəkildə adaya çıxaraq yerli sakinlərlə əlaqə yaratmağa və dini təbliğat aparmağa çalışıb.
Onun səfəri ölümü ilə nəticələnib.
Çau-nun cəsədinin adadan götürülməsi üçün də müdaxilə edilməyib. Hakimiyyət hesab edib ki, belə bir əməliyyat ada sakinlərinə xəstəliklərin keçməsi və əlavə qarşıdurma riski yarada bilər.
Bu hadisədən sonra Şimali Sentinel və onun sakinləri ətrafında beynəlxalq diqqət daha da artıb.
Dünyadan gizlənən son icmalardan biri
Bu gün Şimali Sentinel sadəcə uzaq bir ada deyil.
Bura müasir sivilizasiyadan könüllü şəkildə kənarda qalan insanların yaşadığı nadir məkanlardan biri hesab olunur.
Dünyanın böyük hissəsi internet, peyklər, süni intellekt və sürətli nəqliyyatla bir-birinə bağlandığı halda, sentinellər min illər əvvəlki həyat tərzinə yaxın şəkildə yaşamağa davam edirlər.
Onların öz dilləri, adətləri və cəmiyyət quruluşları haqqında isə demək olar ki, heç nə məlum deyil.
Bəlkə də Şimali Sentinelin ən böyük sirri məhz budur: insanlığın qalan hissəsi haqqında demək olar ki, heç nə bilməyən və özü haqqında da dünyaya çox az şey verən bir xalq hələ də yaşayır.
N.Talıblı
