Evlərin anbarında, köhnə şkaflarda və nənə-babadan qalan sandıqlarda saxlanılan əşyalar bəzən sahiblərinin düşündüyündən daha qiymətli ola bilər. Köhnə saat, mis qab, çini servis, gümüş qaşıq, xalça və ya taxta mebel kolleksiyaçıların marağına səbəb ola bilər. Ancaq əşyanın köhnə olması onun mütləq baha satılacağı demək deyil.
Əntiq əşyaların dəyəri bir neçə amilin birləşməsindən yaranır: istehsal tarixi, nadirlik, hazırlanma keyfiyyəti, müəllif və ya istehsalçı, vəziyyət və əşyanın əvvəlki tarixi. Bəzi əşyalar yüksək sənətkarlıq nümunəsi olduğu üçün, digərləri isə müəyyən tarixi dövrü təmsil etdiyinə görə qiymətləndirilir.
Əntiq əşyanın yaşı ilə bazar qiyməti eyni anlayış deyil. Yüzillik adi məişət əşyası az tələb gördüyü üçün ucuz ola bilər, daha yeni, lakin nadir və tanınmış istehsalçıya məxsus əşya isə yüksək qiymətə satıla bilər.
Əşyanın həqiqiliyini necə yoxlamaq olar?
İlk növbədə əşyanın üzərindəki möhürə, imzaya, istehsalçı nişanına və etiketə baxmaq lazımdır. Çini və gümüş məmulatlarında nişanlar istehsalçı və dövr barədə ipucu verə bilər. Lakin nişanın olması təkbaşına həqiqiliyi sübut etmir: saxta nişanlar və sonradan əlavə edilmiş detallar da mövcuddur.
Taxta mebeldə birləşmələr, vintlər, arxa hissə və çekmecələrin quruluşu əşyanın hansı üsulla hazırlandığını göstərməyə kömək edir. Köhnə mebelin üzərindəki təbii aşınma da ipucu ola bilər. Ancaq süni köhnəldilmiş səthlərə görə yalnız görünüş əsasında qərar vermək düzgün deyil.
Xalçalarda isə ölçü, naxış, düyün quruluşu, material, rənglərin vəziyyəti və mənşə haqqında məlumat əhəmiyyətlidir. Hər köhnə xalça nadir sənət əsəri sayılmır.
Qiyməti necə müəyyənləşdirmək olar?
Əşyanı satmazdan əvvəl oxşar nümunələrin həqiqətən hansı qiymətə satıldığına baxmaq faydalıdır. Elanlarda göstərilən qiymət satıcının istəyini ifadə edir, real satış qiymətini yox.
Əgər əşyanın nadir və ya tarixi baxımdan əhəmiyyətli olduğunu düşünürsünüzsə, müstəqil ekspertə müraciət edin. Qiymətləndirmə zamanı əşyanın mənşəyini təsdiqləyən sənədlər, əvvəlki alış qəbzləri və ailə arxivləri də kömək edə bilər.
Köhnə əşyanı tələsik cilalamaq, rəngləmək və ya təmir etmək də düzgün deyil. Bəzi hallarda orijinal səthin və detalların dəyişdirilməsi kolleksiya dəyərini azalda bilər.
Əntiq əşyanı almaq investisiyadırmı?
Bu bazarda qiymətlər sabit deyil. Alıcıların zövqü, kolleksiyaçıların tələbi, əşyanın vəziyyəti və satış imkanları dəyərə təsir göstərir. Əntiq malı yalnız gəlir əldə etmək məqsədilə almaq riskli ola bilər.
Köhnə əşyanın həqiqi dəyərini müəyyənləşdirmək üçün yaşına deyil, tarixinə, nadirliyinə, vəziyyətinə və bazardakı tələbatına birlikdə baxmaq lazımdır. Bəzən ailə yadigarı böyük pul gətirməsə də, onun tarixi və mənəvi dəyəri daha yüksək olur.
