Azərbaycanda qiymət artımı davam edir. Dövlət Statistika Komitəsinin son məlumatlarına görə, 2026-cı ilin yanvar-iyul aylarında istehlak qiymətləri indeksi əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 5,7 faiz artıb.
Bu rəqəm vətəndaşın gündəlik həyatında xüsusilə ərzaq alış-verişində hiss olunur. Ət, süd məhsulları, yumurta və balıq kimi gündəlik tələbat mallarında qiymət artımı daha nəzərəçarpandır.
Ən çox hansı ərzaqlar bahalaşıb?
Statistikaya əsasən, süd, süd məhsulları və yumurtanın qiyməti ötən ilin iyulu ilə müqayisədə 10,3 faiz artıb. Ət və ət məhsullarında illik bahalaşma 7,7 faiz təşkil edib. Balıq və balıq məhsullarının qiyməti isə əvvəlki ilin eyni ayı ilə müqayisədə 7,5 faiz yüksəlib.
Bu üç qrup xüsusilə diqqət çəkir. Çünki bunlar ailələrin gündəlik ərzaq səbətində mühüm yer tutur və qiymət artımı birbaşa aylıq xərclərə təsir edir.
Hansı məhsullar bahalaşıb?
Aylıq müqayisədə də ayrı-ayrı məhsullarda qiymət artımı qeydə alınıb.
Bahalaşan məhsullar arasında:
- uzun düyü;
- makaron məmulatları;
- qatıq;
- kəsmik;
- süfrə marqarini;
- limon;
- albalı və gilas;
- ərik;
- ağ kələm;
- göyərti;
- yerkökü;
- soğan;
- süfrə duzu var.
Yəni qiymət artımı yalnız bir məhsul qrupu ilə məhdudlaşmır. Ərzaq səbətinin müxtəlif bölmələrində qiymət dəyişiklikləri müşahidə olunur.
Təkcə ərzaq bahalaşmayıb
Qiymət artımı qeyri-ərzaq məhsullarında da özünü göstərir. Statistik məlumatlarda plastik pəncərələr, laminat parket, sement, divar kağızları, bəzi mebel məhsulları, istilik sistemi üçün qurğular və kiçik elektrik cihazlarının qiymətlərində artım qeyd olunur.
Avtomobil sahəsində isə Aİ-92 markalı benzin, dizel yanacağı və mühərrik yağları diqqət çəkən məhsullar sırasındadır.
Mobil telefonlar və zərgərlik məmulatlarında da qiymət artımı qeydə alınıb.
Qiymətlər niyə artır?
Bahalaşmanın bir neçə səbəbi var. Azərbaycan bazarında xaricdən gətirilən məhsulların payı qiymətlərə beynəlxalq bazardakı dəyişikliklərin təsirini artırır. Ticarət tərəfdaşı olan ölkələrdə inflyasiyanın yüksək olması, logistika və daşınma xərcləri, dünya ərzaq bazarındakı dəyişikliklər Azərbaycandakı qiymətlərə də təsir göstərə bilər.
Digər tərəfdən, daxili tələbin artması da qiymətlərin formalaşmasında rol oynayır. Əhalinin nominal gəlirlərinin və əməkhaqqının yüksəlməsi istehlak imkanlarını artırdıqca bazarda tələb də genişlənir. Yanacaq və digər istehsal xərclərinin dəyişməsi isə məhsulun daşınması və satış qiymətinə əlavə təsir göstərə bilər.
Vətəndaş üçün 5,7 faiz nə deməkdir?
Orta illik 5,7 faizlik inflyasiya o demək deyil ki, bütün məhsullar eyni dərəcədə bahalaşıb. Məsələn, bir ailənin xərclərində süd məhsulları, ət və yumurta daha böyük paya malikdirsə, həmin ailə qiymət artımını rəsmi orta göstəricidən daha güclü hiss edə bilər. Əksinə, xərclərinin böyük hissəsini qiyməti daha az dəyişən məhsul və xidmətlərə yönəldən ailənin şəxsi inflyasiya göstəricisi daha aşağı ola bilər.
Bu baxımdan statistikadakı 5,7 faiz ümumi göstəricidir, vətəndaşın real aylıq büdcəsinə təsir isə onun hansı məhsulları daha çox aldığına bağlıdır.
Nəticə olaraq, Azərbaycanda bahalaşma xüsusilə ailələrin gündəlik ərzaq səbətində hiss olunur. Süd məhsulları və yumurta, ət və balıqda illik artımlar ümumi inflyasiya göstəricisindən yüksəkdir.
S.Abdulla
