Hər bir millətin mədəniyyəti ilk növbədə onun şəhərlərində, küçələrində və binalarının fasadlarında yaşayır. Bakı özünün Qotik, Barokko və Şərq memarlığının sintezi ilə dünyada unikal bir vizual mədəniyyət formalaşdırmışdı.
Azpost.info bildirir ki, son onilliklərin sürətli urbanizasiyası (şəhərləşməsi) və qloballaşma dalğası milli memarlıq estetikamıza və küçə mədəniyyətimizə ciddi zərbə vurur. Şəhərlərimiz getdikcə bir-birinə bənzəyən rəngsiz beton yığınlarına çevrilir.
“Şüşə və beton” monotonluğu
Müasir Bakının yeni yaşayış massivlərinə nəzər salsaq, eyni dizaynlı, hündürmərtəbəli “göydələnlər” və süzgəcdən keçirilməmiş şüşə binalar görərik. Bu, sadəcə memarlıq trendi deyil, mədəni bir aşınmadır. Keçmiş binaların üzərindəki incə daşyonma sənəti, milli ornamentlər və şəbəkə elementləri yerini heç bir ruhu olmayan, soyuq şüşə fasadlara verir. Şəhər öz vizual kimliyini və tarixi yaddaşını itirir.
Mədəniyyət sadəcə muzeylərdə qorunmur, o, küçədə nəfəs alır. Müasir şəhərsalma problemləri insanları küçələrdən uzaqlaşdırır.
Piyada zonalarının azlığı: Şəhər dizaynı insanlara yox, avtomobillərə görə formalaşdırılır. Geniş piyada səkiləri və yaşıl parklar azaldıqca, insanların açıq havada mədəni-sosial ünsiyyəti də məhdudlaşır.
Küçə sənətçilərinin olmaması: Dünyanın mədəniyyət mərkəzlərində (Paris, Roma, İstanbul) küçə musiqiçiləri, rəssamlar şəhərin ruhunu yaradır. Bizdə isə küçə sənəti hələ də qəbul olunmuş bir mədəniyyət elementinə çevrilə bilməyib.
Şəhərin memarlığını və estetikası itirdikdə, o şəhərdə böyüyən nəslin vizual zövqü və mədəniyyət anlayışı da standartlaşır. Biz keçmişin irsini qorumadan müasirləşməyə çalışarkən, ortada sadəcə köksüz bir rəqəmsal vizual qalır.
Nə etməli?
Regional memarlıq kodlarına diqqət yetirmək lazımdır. Yeni tikilən binalarda rəng və material seçimi yerli Abşeron daş memarlığına uyğunlaşdırılmalıdır.
Bundan əlavə yaradıcı məhəllələr (Creative Hubs) olmalıdır. Köhnə sənaye zonaları və ya sökülməkdə olan tarixi məhəllələr rəssamlar, dizaynerlər üçün mədəniyyət mərkəzlərinə çevrilməlidir.
Sunay
