Son illərdə musiqi dünyasında görünməmiş bir texnoloji dalğa yaşanır. Sosial şəbəkələrdə (TikTok, YouTube) Maykl Ceksonun müasir pop mahnılarını oxuduğu, yaxud Dreyk (Drake) ilə The Weeknd-in əslində heç vaxt baş tutmayan “virtual duetləri” milyonlarla dinləmə toplayır.
Bütün bunların arxasında isə tək bir texnologiya dayanır: Süni İntellekt (AI).
Musiqi sənayesi sürətlə rəqəmsallaşdıqca, yaradıcılıq və müəllif hüquqları arasındakı sərhədlər tamamilə silinir. Bu texnologiya musiqinin gələcəyi üçün nə vəd edir?
Səs klonlaşdırılması: Sənətçinin icazəsi olmadan?
Süni intellekt alətləri hər hansı bir müğənninin səs yazısını bir neçə saniyə ərzində analiz edərək onun səs tonunu, nəfəs alma ritmini və tələffüz tərzini mükəmməl şəkildə kopyalaya bilir. Nəticədə, sənətçi studiyaya girmədən, hətta onun xəbəri belə olmadan yeni mahnılar “istehsal” edilir.
Bu vəziyyət böyük səsyazma studiyalarını (məsələn, Universal Music Group) ayağa qaldırıb. Çünki ortada ciddi bir hüquqi boşluq var: İnsanın fiziki səsi müəllif hüququ ilə qorunmalıdırmı?
Əgər süni intellekt sizin yazdığınız sözləri yox, sadəcə səsinizin tezliyini kopyalayıb tam fərqli bir mahnı oxuyursa, bu qanun pozuntusudurmu? İndi dünya hüquqşünasları bu suala cavab axtarırlar.
Yaradıcılıq, yoxsa “ruhsuz” musiqi?
Bəzi musiqiçilər süni intellektə yaradıcı bir köməkçi kimi baxırlar. Məsələn, əfsanəvi “The Beatles” qrupunun sağ qalan üzvləri süni intellektin köməyi ilə Con Lennonun 1970-ci illərdə maqnit lentinə yazılmış köhnə və keyfiyyətsiz səsini təmizləyərək qrupun “sonuncu mahnısı”nı ərsəyə gətirə bildilər.
Lakin tənqidçilər xəbərdarlıq edir: Süni intellekt nə qədər mükəmməl bəstələr etsə də, musiqinin əsasını təşkil edən insani duyğuları, yaşanmışlıqları və “ruhu” heç vaxt əvəz edə bilməyəcək. Yaxın gələcəkdə bizi hər saniyə minlərlə yeni mahnının istehsal olunduğu rəqəmsal bir musiqi bolluğu və bu bolluğun gətirdiyi bəsitləşmə gözləyir.
Sunay Aydın
